U bevindt zich hier: Artikelen Hein de Haan 2

Eren van vader

Na de inleidingen en het hele overzichtsplan voor deze studie is het dan toch zover. Ik duik in de eerste term (“EREN”) van het eerste onderwerp (“MISBRUIKTE TEKSTEN”). Laten we een poging wagen de Bijbel op dit punt te verstaan.

Dit eerste onderdeel over het vader zijn betreft het eren van vader. Wow! Laten we wel wezen: Gezien het vele misbruik, de verwaarlozing, en het intens zware lijden door kinderen, is dit een enorm heftig onderdeel. Gezien de emotionele impact zou ik gelijk al stevig kunnen uitpakken, maar mijn normale aanpak is om eerst de woordbetekenis van een uitdrukking uit te pluizen. Daarom ga ik ook eerst behoorlijk theoretisch in op de achtergrond van het werkwoord “eren”. Natuurlijk geeft nou juist zo´n theoretische onderbouwing het stevige fundament om straks heel praktisch de vele uitglijders en missers rondom dit woord aan de kaak te kunnen stellen en ook om voor de dagelijkse gang van zaken er een juiste conclusie uit te trekken.

Eren – Dit is het Hebreeuwse werkwoord “kabad”.
Laat dit nou een heel eigenaardig werkwoord zijn. De primaire betekenis is “zwaar zijn” of “gewicht hebben”. Dit lijkt in de verste verte niet op de emotionele inhoud die wij in het gebruikelijk Nederlandse (en eigenlijk wel het hele westerse) taalgebruik eraan gegeven hebben. Laten we maar eerlijk zijn. Wat voelen we bij het woordje “eren”? Meestal denken we dan aan iemand de hemel in prijzen, of hem/haar gehoorzamen, of zelfs die bepaalde persoon liefhebben. Dat is wat ons wijs is gemaakt. Dat wordt ook nog altijd dwingend opgelegd. Nou, dat legt niet veel gewicht in de schaal, om maar eens even een kwinkslagje uit de kast te halen. Dat hele idee zit namelijk helemaal, maar dan ook helemaal niet in dit Hebreeuwse woord.

De betekenis van dit Hebreeuwse werkwoord kan echt alle kanten opgaan. Je kan het in de positieve zin opvatten als iemand de eer doen toekomen, oftewel zo´n iemand zeer hoog achten, maar voor hetzelfde geld kan je het ook invullen als iemand bezwaren, iemand verharden, of zelfs iemand tot last zijn. We gaan een paar voorbeelden in Bijbelteksten onder elkaar zetten.

Positief:
Genesis 13:2 Abram was zeer “RIJK”.
Genesis 34:19 Hij was
“GEëERD”.
Richteren 9:9 Mijn vettigheid, die God en de mensen in mij
“PRIJZEN”.
Negatief:
Genesis 18:20 Haar zonde is zeer “ZWAAR”.
Genesis 48:10 de ogen van Israël waren
“ZWAAR” van ouderdom;
Exodus 10:1 Ga naar Farao; want Ik heb zijn hart
“VERHARD”.
1 Samuël 5:6 De hand van Yahweh was
“ZWAAR” over Asdod,

Om de duidelijke betekenis direct boven tafel te krijgen duiken we gelijk in de negatieve betekenissen van dit woord. Was er nou iets te prijzen in die zonde van Genesis 18? Was er een soort gehoorzaamheid in die ouderdom van de ogen van Israël? Was er een soort van liefhebben in dat verharden van het hart van Farao? Nee, de hand van de Heer was inderdaad zwaar over Asdod. Hier was sprake van een oordeel. Om een goede kijk op het “eren” in deze teksten te krijgen moeten we dus naar die primaire betekenis van “zwaar zijn” of “gewicht hebben”.

Exodus 20:12 Eert je vader en je moeder, opdat jullie dagen verlengd worden in het land, dat Yahweh jullie God aan jullie geeft.
Je vader en/of je moeder hebben een bepaald gewicht, oftewel een zekere waarde, een eer. Zit de waarde van je vader dus in geweldig vaderlijke zorg, die hij zijn leven lang ten toon spreidt, dan is daar een handelen in overeenstemming met dat gewicht. Dat kan dus het “eren” van je vader in dat geval zijn. Zit de waarde van je vader echter in het seksuele misbruik, dat hij van je als klein kind genomen heeft, dan is dat het gewicht dat jouw overeenkomstig handelen (jouw “eren”) van hem bepaalt.

Nu naar de volgende tekst:
Genesis 18:20 Haar zonde is zeer “ZWAAR”.
Wat deed God daar? God zag het gewicht van de zonde en handelde overeenkomstig. Hij gaf die zonde niet een complimentje. Hij gehoorzaamde die zonde niet. Hij had die zonde niet lief. Nee, hij handelde met die zonde overeenkomstig het gewicht van die zonde. Dat betekende in dit geval kortweg: Straf.
1 Samuël 5:6 De hand van Yahweh was “ZWAAR” over Asdod,
Hier oordeelde God Asdod. Waarom? Omdat Hij het gewicht van Asdod bepaalde en overeenkomstig handelde. Dat is het “eren” van Asdod, wat God hier doet. Zo “eerde” Hij ook de zonde in Genesis 18.

Exodus 20: 12 Jullie zullen je vader en je moeder eren, opdat jullie lang leven in het land, dat de Heer, jullie God, aan jullie geeft.
Het vijfde gebod van het eren van vader en moeder werd aan het hele volk Israël doorgegeven met een bepaald doel. Het doel was dat Israël in dat land, dat God hen gaf zou verblijven. Wellicht dat sommigen individueel hier wel naar gehandeld hebben, maar veelvuldig lees je dat het volk in de zondige voetsporen van hun vaderen liepen, waardoor ze uiteindelijk in ballingschap zijn weggevoerd.
Ester 3:8 Haman had tot de koning Ahasveros gezegd: Er is een volk, verstrooid en verdeeld onder de volken,
Jeremia 31:10 Hij, Die Israël verstrooid heeft, zal hem weer vergaderen,
Ezechiël 22:15 want Ik zal u verstrooien onder de volken en u wegwerpen in de landen en zal een einde maken aan uwe onreinheid:
Ezechiël 36:19 En Ik verstrooide hen onder de heidenen, en zij werden verspreid in de landen; Ik oordeelde ze naar hun weg en naar hun handelingen.
Jakobus 1:1 Jakobus, …; aan de twaalf stammen, die in de verstrooiing zijn:

Er was dus geen sprake van dit Bijbelse “eren” van vader en moeder, wellicht was er wel sprake van de inmiddels misbruikte vorm van “eren”, dat zo populair is geraakt in onze westerse samenleving, met name binnen de kerkelijke gemeenschap. Zo wordt nog steeds deze hele uitdrukking misbruikt en verkracht om eigen misplaatst gezag te handhaven.

Exodus 20: 12 Jullie zullen je vader en je moeder eren, opdat jullie lang leven in het land, dat de Heer, jullie God, aan jullie geeft.
God geeft hier dus aan dat Hij in dat volk de eer voor vader en moeder wilt bewerken. Dat is Gods genade aan het werk voor Israël. In het tweede deel van deze belofte springt God niet plotseling van dat gezamenlijk genot van die belofte over naar een meer persoonlijke belofte. Hij belooft hier niet de individuele gelovige binnen dat volk dat ze lang zullen leven, oftewel dat ze wel 100 jaar kunnen worden. Nee, het eerste deel van de tekst is een gezamenlijk iets voor het volk. Het tweede deel eveneens. Israel zal lang in het land verkeren. We zagen echter al dat ze nou juist in de verstrooiing terecht zijn gekomen. Waarom? Omdat ze in de voetsporen van hun vaders bleven wandelen. Er was in het land geen eer aan hun vaders, oftewel de vaders werden niet op hun fouten gewezen. Genade was niet werkzaam, maar eigen inzet kwam daarvoor in de plaats. Logisch dat men niet tegen de gevestigde orde op kon treden. Gevolg was dat ze niet langer leefden in het land. Ballingschap, verstrooiing werd Gods weg met dit volk.

Als u wilt reageren kunt u rechtsonder op 'CONTACT' klikken.

Startpagina // Volgende