U bevindt zich hier: Artikelen Hein de Haan 2

De schaamte voorbij

Romeinen 1: 15-16 Mijn emotionele hartstocht om ook aan jullie die in Rome zijn, het evangelie te verkondigen, is nu al van tevoren gigantisch. Want ik SCHAAM mij het evangelie niet;

Het was al in onze veertiende studie over de Romeinenbrief dat we op deze weergave van vers 16 stuiten. Wat blijkt er namelijk letterlijk te staan? “Want ik ben niet beschaamd geworden van het goede bericht”. Wow! Dat is nog eens eventjes iets totaal anders! Het gaat hier niet over mijzelf? Ik ben niet degene die hier zo goed christelijk is dat ik me niet schaam voor het evangelie. Nee, dat geweldig blijde bericht, het evangelie, is zo grandioos dat het me nooit en te nimmer met het schaamrood op mijn kaken zal doen staan.

Hier in dit vers is het dat blijde bericht dat de centrale plek inneemt. Die is hier werkend actief. De uitdrukking “ik ben beschaamd geworden” is slechts één werkwoord “epaischunomai”. De vorm waarin dit werkwoord vervoegd is, dat is niet de bedrijvende vorm. Dat zou voor ons in het Nederlands een actieve vorm hebben opgeleverd. Dan was de vertaling dat ik me niet schaam volkomen terecht geweest. Dit werkwoord staat echter ook niet in de lijdende vorm. Dat zou voor ons in het Nederlands een passieve vorm hebben opgeleverd. Je zou kunnen zeggen dat je dan op mijn weergave uitkomt. Hier wordt echter de medium deponens gebruikt. Die vorm kennen wij in het Nederlands totaal niet. Dat is namelijk een vorm dat zowel het passieve als het actieve in zich draagt. Goed, laten we eerst op dat passieve ingaan.

Het passieve deel van de medium deponens maakt dat in dit vers de Ik-persoon het niet beschaamd worden ondergaat. Het blijde bericht, oftewel het evangelie, is dan de actief werkende, degene die het veroorzaakt. Dit passieve deel van de medium deponens neemt de eerste plek in, vandaar dat als je deze tekst heel letterlijk woord voor woord neemt, dan staat er in vers 16: “Niet want ik ben beschaamd geworden van het goede bericht.”
Vandaar mijn weergave: “Want ik ben niet beschaamd geworden van het goede bericht”. Ondanks dat er een actief deel in die medium deponens aanwezig is, kan je letterlijk woord voor woord genomen dit niet anders weergeven.

Er is echter ook nog een actief deel van de medium deponens. Kijken we gewoon letterlijk naar het Grieks dan blijft de bovenstaande weergave het best. Maar nu geeft het ook weer dat ik niet beschaamd ben. Hoewel ik dus degene ben, die het ondergaat, geeft het actieve in deze taalvorm ook aan dat ik geen schaamte meer heb.

Valt het jullie ook op dat dit vers begint met “Want”? Het woordje “want” is een redengevend voegwoord. Dat wil zeggen dat er in het voorafgaande iets wordt beweerd, waarvan hier, na dit redengevend voegwoord, de oorzaak onthuld wordt. Dus: Waarom is Paulus emotionele hartstocht om hen in Rome het evangelie te verkondigen zo gigantisch getriggerd? Omdat dit evangelie echt totaal niemand zal beschamen en dat in elk geval al bij Paulus niet gedaan heeft.

Weer eens eventjes dieper in dit woord “schamen” duiken. Ook dit is weer een Grieks woord dat uit twee onderdelen is opgebouwd. Hier komt nogmaals het totale werkwoord: “epaischunomai”. Het eerste onderdeel “epi” herkennen we hopelijk allemaal wel al. Daar heb je weer dat kleine woordje dat aangeeft dat het hier iets is dat “op” of “over” de mens komt. Het is dus iets dat van boven op de mens terechtkomt. Het tweede deel is “aischuno”. De betekenis daarvan is “te schande maken/worden”. Het gaat er dus niet alleen om dat iemand zich hier maar een beetje schaamt, of juist niet schaamt. Paulus tekent hier wat het evangelie concreet doet. Er is geen beschaamd worden/zijn meer van bovenaf.

Denk eens eventjes heel goed na! Hoe vaak worden we in bepaalde situaties niet nogal eens beschaamd? Mag ik hier eventjes heel erg eerlijk zijn? Ik schaam me aan de lopende band simpelweg over mijn eigen uitspraken, die bij anderen totaal anders blijken te vallen dan ik bedoeld en verwacht had. Ik ben een verschrikkelijke kluns en/of klungel waar het om communicatie gaat. Mijn gezicht tekent mijn emoties totaal niet anders zou ik voortdurend vuurrood ineengedoken rondlopen.

Zijn we nogal eens beschaamd? O jazeker! Hoe vaak denken we aan gebeurtenissen terug en vliegt het schaamrood ons weer naar de kaken. O, we zien onszelf dan als zo beroerd, zo vernederd, zo vuil, zo smerig, en we denken terug en we beschuldigen onszelf nog maar weer eens. Nou tekent Paulus hier dat het evangelie dit van bovenaf echt wegneemt. Er is geen beschaming meer. Het evangelie neemt die beschaming van boven ons weg. Proef je nu enigszins waarom Paulus in het voorgaande vers nou ook zo emotioneel hartstochtelijk is over dit blijde nieuws. Zo zie je welke inhoud zo´n klein redengevend voegwoordje kan geven aan die hartstocht.

Velen hebben echter moeite met weer zo´n grondtekst, die al onze menselijke inspanningen maar weer de grond inboort. Ik wil best heel eerlijk verklappen dat ik het in het verleden prachtig vond om op te scheppen dat ik me tenminste niet schaamde voor het evangelie. Ik ga nu niet alles herhalen waar ik me destijds best behoorlijk over beroemde, maar ik zag mezelf wel als een soort uitzondering binnen de evangelische wereld, die tenminste duidelijk stelling nam voor het evangelie. Ik schaamde me niet voor het evangelie, vandaar mijn bereidheid om in Gouda en overal waar maar mogelijk het evangelie te roeptoeteren. Ik laat het maar in de handen van de Heer. Ik heb niet meer zo´n echt goede kijk op die tijd, maar Hij weet precies wat tot Zijn eer was en wat mijn eer diende. Maar ik ken wel de roerselen van mijn hart en hoe ik daarvoor deze Bijbelteksten misbruikte.

Wat ik destijds echt niet doorhad was hoe Gods blijde nieuws elke schaamte van bovenaf wegneemt en hoe God Zijn hartstochtelijke liefde en genade onvoorwaardelijk in mensen laat stromen. Wat een rijkdom, wat ik nu mag zien. Wat jammer als ik zie hoe de Bijbelgenootschappen hun best doen om de taal van de Schrift telkens maar weer aan te passen aan het populisme met het gevolg dat je zo´n weergave van de Bijbel in gewone taal krijgt:
Romeinen 1:16 Ik schaam me niet om te vertellen dat Jezus aan het kruis gestorven is. En dat de machtige God hem heeft laten opstaan uit de dood. Iedereen die dat goede nieuws gelooft, wordt gered. 
Niets meer van wat Paulus letterlijk geschreven had is hier nog in terug te vinden. Daar waar we echter zicht krijgen op wat Paulus echt geschreven heeft, daar druipt Gods overvloeiende genade er vanaf en mogen we ondanks alle schaamtevolle acties van onszelf volop genieten.

Als u wilt reageren kunt u rechtsonder op 'CONTACT' klikken.

Startpagina // Volgende