U bevindt zich hier: Artikelen Hein de Haan 2

Een reactie op het Samen-Lichaam

Dit gaat een studie worden waarvan er absoluut meerdere zich af zullen vragen waar dit nou eigenlijk over gaat. “Wat kan je moeilijk doen!”, zal er in het hoofd van sommigen opkomen.

Sorry, als jij één van die meerdere bent. Ik vind nou juist het onderzoek naar dit kleine woordje “sussoma” een mogelijkheid bij uitstek om je eens mee te nemen op één van mijn ontdekkingstochten. Vanwege de ommekeer, die ik in de negentiger jaren heb ondergaan, waardoor ik de Bijbel uitsluitend nog letterlijk lees, kan ik niet meer hetzelfde handelen als daarvoor. Als ik vroeger een uitgesproken tekst had, die ik omarmd had, en daarna kwam ik een tekst tegen die zo´n eerste tekst tegen leek te spreken, dan legde ik die tweede tekst aan de kant of ik ging even op zoek naar een draai, waardoor ik zo´n tweede tekst met die eerste in het gareel kreeg. (een veel gebruikte, theologische oplossing).

Woorden, zoals dit kleine woordje “sussoma” zouden mij in die tijd dus nooit hun geheimen blootgeven omdat ik er over heen walste of omdat ik de eerste de beste verklaring, die mij beviel, zou omarmen. Nu ikzelf veranderd ben in mijn kijk op Gods Woord, nu kan ik dat niet meer maken. Nu zal ik een antwoord in dat Woord van God zelf moeten vinden. Ik hoop dat je meegaat op ontdekkingstocht.

Efeziërs 3: 6 Zij uit de volken (ETHNE) zijn tezamen-ërfgenamen (SUGKERONOMA) en tezamen-lichaam (lichamen?) (SUSSOMA) en tezamen-deelgenoten (SUMMETOCHA) van Zijn belofte in Christus Jezus door het evangelie;

Een klein vraagje van een enthousiaste broeder, die echt meedenkt door alles na te gaan in het Woord van God of wat ik schrijf ook klopt, was de volgende:
“Staat dit woord (sussoomos) niet in het meervoud?”
Op de verkeerde vorm (sussoomos) na had hij een punt. Ik schreef tot nu toe voortdurend over het Samen-Lichaam, maar neem ik het Woord van God letterlijk dan lijkt er ergens iets van meervoud in te zitten. Maar betekent dit nu ook dat ik er met het letterlijk nemen van Gods Woord hier dus over Samen-Lichamen moet spreken?

Het eerste bewijs van het meervoud dat me overlegd werd was dat dit samengesteld woord in een woordprogramma van een studie vermeld stond als een meervoud. Daarna heb ik diverse woordenboeken en encyclopedieën erop nageslagen, waar eveneens de vermelding van “meervoud” stond. Daardoor ging ik al in zekere zin overstag. In zekere zin. Ik hield de mogelijkheid open dat juist dit fout was. Andere gezaghebbende bronnen van Bijbelleraars, die meer Griekse kennis hebben dan ik, wijzen juist heel nadrukkelijk op het opvallende enkelvoud van dit woord “sussoma” tussen deze beide meervoudige woorden.

Woordenboeken, encyclopedieën studies en zelfs hele goed computerprogramma´s met woorduitleg zijn nog niet het Woord van God zelf. En dat is voor mij feitelijk het enige gezaghebbende Woord.

Wat is nou eigenlijk de moeilijkheid? Het Griekse woord dat Paulus hier gebruikt is uniek. Het woord komt verder totaal niet voor in het Woord van God. In andere geschriften buiten de Bijbel ben ik het ook niet tegen gekomen. Maar ja, dat was mijn eigen schamele zoektocht. Dat hoeft natuurlijk niks te betekenen. Wat zeggen mensen, die wel kennis van de Griekse literatuur erover. Die geven aan dat dit woordje in de hele Griekse literatuur totaal niet voor komt. Nee, “sussoma” is een totaal onbekend woord. Het woord is echt uniek. Puur een eenmalig gebeuren. Het woord is onvergelijkelijk. Volkomen afwijkend van wat er verder ook maar in het Grieks te vinden is.

Als een woord eigenlijk voor iedereen een uniek, verder nooit voorkomend woord is, een woord dat dus eigenlijk niemand echt kent en het wel lijkt op een woord, dat je uitsluitend in het enkelvoud kent, dan is het eigenlijk heel vanzelfsprekend om ervan uit te gaan dat dit dus ook een enkelvoudig woord is. Maar ja, waarom wordt het dan door sommigen zo nadrukkelijk een meervoud genoemd? Is er niet ergens in Gods Woord zelf uitsluitsel te vinden voor het één of het ander?

Had ik ook maar enigszins ergens een aanknopingspunt in de Schrift zelf kunnen vinden om definitief te kunnen concluderen wat er precies mee bedoeld werd, dan was het allemaal een stuk simpeler geweest. Nu lijkt het toch alsof ik op aanwijzing van enkele broeders overstag zou moeten, die voor het gezag van hun bewering dat dit woord een meervoud is terugvallen op computerprogramma´s, concordantiën, woordenboeken & encyclopedieën, die op hun beurt weer terugvallen op deze enkele vermelding in Efeze 3: 6 in Gods Woord. Voor mij was dit niet echt een heel bevredigende basis om verder op te bouwen.

Het Griekse woord “sussoma” is dus One Of A Kind. Zo vind je er geen andere. Nou maakte ik gisterochtend iets mee, dat wat de gebeurtenis betreft eigenlijk niks voorstelt, maar wat me wel aan het denken zette. Een beetje introductie heeft dit verhaal wel nodig. Stel dat ons Nederlandse woordje “Jongelui” (een meervoudig woord) ook zo totaal nergens in omloop zou zijn. De Telegraaf, het AD en de Metro hebben het nog nooit gehanteerd in hun berichtgeving. Bij DWDD is het ook nog nooit als een anderhalve minuuts-item langs geweest. Natuurlijk niet te vergeten de Tale Kanaäns. Een heel uitzonderlijke taal. Maar ook daar laten we het niet voorkomen. “Jongelui”, gewoonweg een onbekend woord!

Dat was eventjes mijn introductie. Maar nu wat er gistermorgen gebeurde.
Zoals vaker liep ik in gedachten verzonken. “Hallo jongeman!”, klonk het vrolijk. Ik keek op en zag een man van in de zeventig voorbij fietsen. “Met z´n beiden: jongelui!”, riep ik hem achterna. “Ja, ja”, schalde het nog en toen was hij voorbij.

Ik liep verder en ik was gelijk weer helemaal in gedachten. Plotseling drong tot me door wat ik gezegd had: “Jongelui”. Je hoeft maar een beetje onbekend met ons Nederlands te zijn of je ontdekt het meervoud er niet in. Precies het probleem van “sussoma” in Efeze 3: 6.

Ik heb een tijdje op het internet gestruind naar de betekenis van “soma”. Naast meerdere betekenissen in diverse talen stuit ik op “Soma” in de betekenis van het totaal van een organisme: Het lichaam. Dat is feitelijk zoals het hier ook bedoeld wordt. Telkens wordt op al die plekken op het internet ook het meervoud van dit woord aangegeven als “Somata”. Dus “Soma” puur zelfstandig heeft uitsluitend de betekenis van lichaam als een enkelvoudig woord. In het woord, wat we nu uitzoeken staat er nog “sus” voor, dat een vervoeging is van “sun” in de betekenis van “samen met”.

Laten we er even vanuit gaan dat “sussoma” een meervoudig woord is, dan is het inderdaad van het grootste belang om aandacht te besteden aan die meervoudsvorm omdat Paulus heel simpel twee woorden had kunnen gebruiken “sun soma” om het enkelvoud van “samen een lichaam” te bespreken. Voor een meervoud in twee woorden had hij moeten schrijven “sun somata”. Als “sussoma” echt een meervoudig woord is, dan heeft Paulus daar dus heel bewust voor gekozen. Nog beter gezegd is:
2 Timotheus 3: 16 Elk Schriftwoord is door God geademd.

God heeft hier in dit gedeelte geen “soma” geademd, Hij heeft geen “sun soma” geademd, Hij heeft geen “sun somata” geademd. Het is het unieke Griekse woord “sussoma” geworden. God wilde ons iets duidelijk maken en daar gebruikte Hij een eenmalige uitspraak voor. “Now listen carefully! I will only tell you this once!” Ik weet niet of ik zo zorgvuldig geluisterd heb dat ik nu al deze belangrijke boodschap voor jullie in het volle licht kan stellen. Maar ik vind het boeiend genoeg om er een poging toe te wagen. Aan Paulus werd een sluier van de verborgenheid weggehaald en daar kwam iets openbaar: Namelijk: “sussoma”.

Had ik al duidelijk gemaakt dat ik tot op dit punt met al de schijnbare bewijsvoering nog niet echt overtuigd was of dit woord nou enkelvoudig het Samen-Lichaam betekent of dat het meervoudig opgevat moet worden? Bij de broeders, waar ik navraag deed hoe dit nou meervoudig kon zijn kreeg ik het antwoord dat dit een soort samengestelde eenheid van meerdere is. Tja. Die betekenis heeft een Samen-Lichaam (enkelvoud dus) ook al. Als het echt een meervoudsvorm is, dan is er meer aan de hand.

Met de gedachte dat er door een samengesteld woord iets verandert (soma-enkelvoud/sussoma zou meervoud zijn door het voorvoegsel) van enkelvoud naar meervoud had ik weer een nieuwe ingangshoek gekregen om verder door te zoeken. Nou heb je in het Nederlands een goede zorg voor lichamelijke kwaaltjes. Dan kom je bij de Somatiek (zie je ons woordje daar ook in terug). Kunnen we daar ook een samengesteld woord mee maken en zal dat dan wat meer licht werpen op het enkelvoud/meervoud vraagstuk?

Wat gebeurt er als iemand psychosomatisch is? Het woord is een samenstelling van de ziel en het lichaam. Als ik nou psychosomatisch ben, heeft mijn ziel dan (goede/verkeerde) invloed op meerdere lichamen? Ik denk dat als ik dergelijke gedachten mocht hebben en die ook nog eens ventileer ik van de psychiater de diagnose “psychisch labiel” of erger krijg. Nee, mijn ziel (ikzelf) heeft dan een (meestal verkeerde) invloed op mijn eigen lichaam. Dus een samenstel van woorden met “soma” erin levert in elk geval in het Nederlands niet noodgedwongen een meervoudsvorm op. Zou dat in het Grieks anders zijn?

Ik ben het woordje “soma” als een meervoudig woord wel tegen gekomen in het Perzisch. Hoewel er in de tweede en eerste eeuw voor Christus wel een tijdlang Griekse invloeden geweest zijn op hun aan het Aramees verwante taal, lijkt dat me toch weinig taalveranderingen te hebben opgeleverd. Eigenlijk leek alle bewijsgrond voor de meervoudsvorm van “sussoma” bij nader onderzoek de bodem ingeslagen te worden. Toch ben ik in zekere zin overstag. Het is een soort van meervoudig woord.

Ik begon deze studie (Reactie op het Samen-Lichaam) met de uitspraak dat de broeder, die vroeg of “sussoomos” niet een meervoudig woord was, wel een punt had. Nou kom ik in een aantal studieboekjes dit woord “sussoomos” wel tegen, maar in de Bijbel echt nergens. Het woord dat Paulus hier gebruikt is “sussoma”. Maar onze broeder heeft wel gelijk. Dat is niet te achterhalen door het woordje zelf aan een onderzoek bloot te leggen. Het is ook niet te achterhalen door tekst met tekst te vergelijken. Je achterhaalt het zelfs niet door het met het seculier gebruik van dit woord te vergelijken. Het woord is simpel te zeldzaam. Het is de enige in zijn soort hier in Efeze 3: 6.

Grammatica geeft de doorslag.
Het kan niet anders dan een meervoudig woord zijn. Waarom? Omdat de Griekse grammatica van deze tekst niets anders op kan leveren dan drie meervoudige woorden op een rij. Valt een tezamen-lichaam dan buiten deze opsomming omdat het enkelvoudig zou zijn? Of is het wellicht zo dat een tezamen-lichaam een, in zichzelf, meervoudig woord is.
Efeziërs 3: 6 Zij uit de volken (ETHNE) zijn tezamen-ërfgenamen (SUGKERONOMA) en tezamen- lichaam (SUSSOMA) en tezamen-deelgenoten (SUMMETOCHA) van Zijn belofte in Christus Jezus door het evangelie;

Het onderwerp van deze zin zijn “zij uit de volken”. Hoe je het ook went of keert: Dat zijn dus meerdere mensen. Die mensen zijn wat. Dus: Die mensen “is” niet wat.
Je voelt gelijk al aan dat er bij zo´n enkelvoudig werkwoord wat zou wringen. Maar als het antwoord een “Samen-Lichaam” is, moet je dan niet vanzelfsprekend dat enkelvoudig werkwoord? Ja, als zo´n Samen-Lichaam een enkelvoudig woord zou zijn. Het kan echter net zo´n uniek woord zijn als het woord “jongelui” uit mijn voorbeeld.

Eventjes als een voorbeeldje hoe zo´n zin in iets bekends goed en fout loopt:
“Jan, Piet en Klaas zijn kooplui, eigenaren en verhuurders van een mooi huis in het Gooi.”
“kooplui”
is een meervoudig woord, die je zomaar voor een enkelvoudig woord zou laten doorgaan als het een volslagen onbekend woord was.

Alle drie de woorden “kooplui”, “eigenaren” & “verhuurders” zijn meervoudige woorden omdat Jan, Piet en Klaas met zijn drietjes een meervoud vormen. Daarom kan je dus niet schrijven:
“Jan, Piet en Klaas zijn koper, eigenaren en verhuurders van een mooi huis in het Gooi.”
Zou zoiets notarieel vastgelegd worden, dan zou ik als Piet vragen: “Hé, hé, hé! Zijn we ineens niet allemaal koper meer. Wie dringt zichzelf hier naar voren als de enige koper?”

Er zou dus trammelant komen tussen Jan, Piet en Klaas. Nou kan je wel voor ieder individueel iets opschrijven als:
“Jan is een koper” of “Piet is een koper”. Juist bij zo´n enkel persoon als Jan of Piet past een enkelvoudig werkwoord als “is” en dan ook een enkelvoudig zelfstandig naamwoord als “koper”. Wat je dan weer niet kan schrijven is: “Piet zijn kooplui”. Piet is namelijk slechts één persoon.

Alle drie de woorden “tezamen-ërfgenamen en tezamen-lichaam en tezamen-deelgenoten van” kunnen gezien de taalgrammatica dus niet anders dan in het meervoud staan, ook al zou je op het eerste gezicht bij dit ene woord niet zeggen dat het Samen-Lichaam een meervoud in zichzelf is.

Het zijn de mensen uit de volken die tezamen-erfgenamen zijn van de belofte in Christus Jezus.
Het zijn de mensen uit de volken die tezamen-lichaam zijn van de belofte in Christus Jezus (Hier zien we al dat dit woord (tezamen-lichaam) grammaticaal helemaal als meervoudig woord opgevat wordt. Het zou vreemd en onjuist zijn om te verklaren dat de mensen uit de volken het tezamen-lichaam is.
Het zijn de mensen uit de volken die tezamen-deelgenoten zijn van de belofte in Christus Jezus.

Ik ben me ervan bewust dat velen ontevreden zullen blijven. De leraars die voortdurend het enkelvoud in dit woord benadrukken zullen teleurgesteld zijn vanwege mijn bevestiging dat het hier om een meervoudig woord gaat. De leraars die voortdurend het meervoud in dit woord benadrukken zullen teleurgesteld zijn vanwege mijn weergave als Samen-Lichaam, dat hen toch de indruk van een enkelvoud blijft geven. Ikzelf denk dat deze weergave samen met de duidelijke verklaring dat je hier een meervoudig woord hebt de indruk van het Griekse woord “sussoma” helemaal dekt.

Tussendoor wijs ik nog even op ons Nederlandse woordje “God”, dat typisch enkelvoudig wordt opgepikt. Toch is het de vertaling van “Elohim”, dat een meervoudig woord is. Ikzelf denk dat hier bij “sussoma” iets gelijksoortigs speelt.
We hebben nu dus nog behoorlijk wat uit te zoeken:
1: Wie zijn die mensen uit de volken?
2. Wat is er zo bijzonder aan die toevoeging “tezamen”?
3. Over welke belofte gaat het hier?
4/ Waarom is dat hier nou juist enkelvoud, terwijl er zoveel beloften zijn?

Alleen al aan deze ene tekst over de verborgenheid hebben we nog aardig wat studies te gaan.

Als u wilt reageren kunt u rechtsonder op 'CONTACT' klikken.

Startpagina // Volgende