U bevindt zich hier: Artikelen Hein de Haan

Betoveren

Galaten 3: 1 O, onverstandige Galaten, wie heeft jullie betoverd,
Deze Galaten kunnen dus niet meer gewoon het leven uit genade alleen rustig overdenken. Dat geeft Paulus aan met deze bewoordingen te gebruiken. De oorzaak ligt echter buiten hen. Er zijn namelijk mensen die hen betoverd hebben. Oei!!! Dat lijkt weer heel spooky! Je kan daar natuurlijk weer je rijkste fantasie op los gooien, want de Griekse uitdrukking die hier gebruikt wordt komt verder in het hele Nieuwe Testament niet meer voor. Daarom gaan we eerst naar de meest vanzelfsprekende verklaring.

Precies eender als in het eerste hoofdstuk van deze Galatenbrief zitten er predikers achter, die deze gelovigen in Galatië in die duffe ellende van eigen werk gebracht hebben. Het zijn die mensen die met een boodschap komen alsof ze het allergelukkigste nieuws van de wereld komen brengen. Paulus zegt echter in Galaten 1: 6 dat dit absoluut zeker niets met het evangelie te maken heeft. Die boodschap spreken deze predikers uit en de gelovigen horen het en hun oog wordt daardoor op het verkeerde gericht, namelijk zichzelf.

Tegenwoordig hoef je maar naar het gros van de kansels binnen de ‘christelijke’ kerk te gaan of precies diezelfde erbarmelijke boodschap van goed ‘christelijk’ gedrag wordt op jou afgevuurd met de bedoeling je oog ook naar binnen gericht te krijgen.

Het werkwoord dat Paulus gebruikt in Galaten 3: 1 en dat zo spooky vertaald is met ‘betoveren’ heeft deze twee kenmerken die we ook al bij die predikers zijn tegen gekomen:
1. Ze spreken je het verkeerde toe.
2. Ze richten je oog op het verkeerde.

In een occulte zin wordt er dus helemaal niet getoverd. Wat er wel gebeurd is dat zo’n spreker als een goede mentalist zodanig zijn boodschap op de luisteraar overbrengt, dat het oog van die luisteraar gefascineerd wordt op nou net het verkeerde (de eigen prestatie). Want…..
1. Het verkeerde wordt gesproken
2. Je oog wordt op het verkeerde gericht.

Deze twee kenmerken zitten namelijk allebei in het Griekse werkwoord ‘baskaino’, dat Paulus hier hanteert en dat in onze Nederlandse vertaling wordt weergegeven met ‘betoveren’. Laten we het rustig opbouwen en beginnen bij de letterlijke betekenis van het werkwoord.

Het Griekse werkwoord ‘baskaino’ is verwant aan het werkwoord ‘phasko’, Dat ‘spreken’, ‘zeggen’, ‘beweren’ of ‘verkondigen’ betekent. Dit woord is weer afgeleid van ‘’phemi’, dat ‘je gedachten bekendmaken’ of ‘je uitspreken’ betekent. Deze bronwoorden hebben op zich niks negatiefs in zich, maar tekenen wel al de spreker op de bühne, die zijn verhaal doet.

Die geladenheid van de verkondiger zit dus ook in het hier door Paulus gebruikte werkwoord ‘baskaino’. Je zou dit werkwoord echter het kwade broertje kunnen noemen. De bedoeling is om de luisteraar met het verkeerde, het kwade, te infecteren door deze woorden. Het is in zekere zin dus wel begrijpelijk dat de vertalers voor betoveren hebben gekozen. Dat plaatst het echter ten onrechte op occult vlak.

De spreker is niet occult bezig. De spreker brengt een verkeerde boodschap en brengt de luisteraar in een fascinatie voor wat ze horen. Ik heb dat meerdere keren in het verleden meegemaakt. Iedereen was hevig onder de indruk van de spreker. Men waande zich in de hemel. Vroeg je echter om een weergave van wat er gesproken was, dan kon men dat eigenlijk niet meer echt terughalen. ‘Belachelijke dwazen’ volgens Paulus.

We noemen dat tegenwoordig een charismatisch spreker, iemand die je kan inpakken. Steeds meer wordt de performance van groter belang en de inhoud onbelangrijker. We hebben nog net geen X-Factor wedstrijden voor Woordverkondigers. De gelovigen zijn ontvankelijk en de sprekers kunnen de boodschap van eigen werk er zo ingieten.

Nogmaals, dit lijkt betovering. Het is echter niet iets van het goddeloze occulte circuit. Het is een onderdeel van het gecultiveerde ‘christelijke’ circuit. Het is tegenwoordig een vrij algemeen aanvaarde techniek van prediking. Het verkeerde wordt gesproken. Dat was het eerste punt van de letterlijke betekenis van het werkwoord.

We gaan nu naar het tweede punt toe. Ik had al gezegd dat dit een uniek gebruik van dit Griekse woord in het Nieuwe Testament is. Er is echter een Griekse vertaling van het Oude Testament, die ook in de tijd dat de Heer op aarde rondwandelde gehanteerd werd: De Septuagint. Dan is het ineens niet meer zo’n uniek Grieks woord. We gaan nu naar twee voorbeelden, waar het als zelfstandig naamwoord terugkomt.
Spreuken 23: 6 Eet niet het brood van wie boos van oog is,
Spreuken 28: 22 Een man,
boos van oog, hunkert naar rijkdom, en hij weet niet, dat gebrek hem zal overkomen.

Hier heb je de tweede betekening van dit Griekse woord ‘baskaino’. Het is hier weergegeven met ‘boos van oog’. Oei, oei, oei! Voor je het weet zitten er toch weer een heleboel aan het occulte idee van het boze oog te denken! Vooral die tweede tekst tekent duidelijk de echte betekenis. Het oog van die man was op het verkeerde gericht. Daardoor hunkert die naar rijkdom, terwijl hij niet eens doorheeft dat het gebrek hem dreigt te overkomen.
Je oog op het verkeerde gericht.

Dit is de uitwerking die zo’n charismatische prediking (en ik heb het niet perse over de charismatische beweging!) op de luisteraars heeft. Men hoort de prediking van onze ‘christelijke’ taak, onze opdracht, onze regels en voorschriften en het oog van de gelovigen wordt gericht op eigen prestatie voor de Heer.

Als u wilt reageren kunt u rechtsonder op 'CONTACT' klikken.

Startpagina // Volgende